Balkanlar; Güneydoğu Avrupa’da Slovenya, Hırvatistan, Bosna Hersek, Makedonya, Sırbistan, Karadağ ve Kosova olarak yedi ayrı devlete ayrılmış eski Yugoslavya ülkeleri, Arnavutluk, Bulgaristan, Romanya ve kuzey Yunanistan’ın bazı bölgeleri ve Türkiye’nin Avrupa kanadından oluşan coğrafi ama aynı zamanda sosyo-kültürel bölgenin genel adıdır.

Avrupa’daki diğer bölgelere kıyasla nispeten az sayıda turist tarafından ziyaret edilen Balkan ülkelerinin dünyaya düşünülenden çok daha fazla katkıda bulunduğunu biz biliyoruz. Ama bilmeyenler de vardır diye Balkanların Dünyaya hediye ettiği 12 harika şeyi derledik.

Sıkı durun başlıyoruz!

 

Radyo

Dünya’nın Nikola Tesla’ya borçlu olduğu icatlar bir makalenin konusu olamayacak kadar fazla. Radyo da bunlardan biri. Radyonun mucidi olarak İtalyan mühendis Guglielmo Marconi’nin ismi söylenilse de;  Tesla bu çığır açan buluşu Marconi’den önce yapmıştır. Tesla’nın 19. yüzyılın sonlarında kabul edilen iki radyo patenti mevcuttu. Ancak Marconi’nin destekçilerinin mali etkisi sebebiyle İtalyanlar radyo patentini almayı başarmışlardır. Kısacası Radyo Balkanlı biri tarafından icat edilmiştir.

 

Paraşüt

16. yüzyılda, Venedik Cumhuriyeti, günümüz Hırvatistan’ı da dahil olmak üzere Orta Avrupa’nın büyük bölümünü kapsıyordu. Šibenik doğumlu Hırvat piskopos ve bilim insanı Fausto Veranzio, Leonardo da Vinci’nin eskizlerinden geliştirilen “Uçan Adam” veya “Homo Volans”  isimli paraşüt fikrini ilk ortaya atan kişidir.

Dijital Kol Saati

Bunun mucidi bir Bulgar. İsmi de Peter Petroff. Kendisi zamanında NASA’nun uzay programına kabul edilmiş bir Bulgaristan vatandaşı. Aslında başka icatları da var. Mesela kablosuz kalp monitörünü de o bulmuş. Bugün kol saatimizin kalp ritmimizi ölçmesi de onun fikriymiş. Kısacası Peter Petroff bütün dünyaya çok önemli katkısı bulunan Dijital Kol Saati’nin mucidi.

 

Halloween’ın Atası: Bocuk

Balkanlar’ın en kendine has bölgelerinden biri olan Trakya’da gerçekleşen bu etkinlik aslında dünyaca meşhur Cadılar Bayramı’dan (Halloween) daha eski. Daha eski olması ise Cadılar Bayramı’na ilham verdiği konusunda iddiamızı güçlendiriyor. Hem Bocuk gecesinin olmazsa olmazı kabak tatlısı.

İnsanlar beyaz çarşaflara dolanarak yüzlerini boyuyorlar ve gece vakti sokaklara çıkarak insanları korkutuyorlar. Eğer onlara kabak tatlısı ikram ederseniz size bulaşmıyorlar.

 

Ajvar (Ayvar)

Patlıcanla, Kırmızı biberi bir araya getirirsen bu kadar lezzetli bir şey çıkar mı? Sonbahar yaklaşınca bahçelerde kocaman kazanları odun ateşinde ısıtan insanlar görürseniz bilin ki ayvar yapımı başlamıştır. Zaten kokusunu duyduktan sonra ortaya efsane bir şey çıkacağını bilirsiniz. Ajvar Makedonların dünyaya en büyük gastronomik armağanlarından biridir şüphesiz. Kimisi içine domates de koyar. İşin aslı herkesin kendine has gizli bir tarifi vardır. Kim bilir belki ileride bu işin ustalarından sizin için özel reçeteleri alırız.

 

Dünyaya Yayılan Balkan Kadını Güzelliği: Ana Aslan 

Daha genç bir görünüm elde etmek isteyen kadınlar için yaşlanma karşıtı ürünler en büyük yardımcılardan biri. Yaşlanma karşıtı ürünler geliştiren ilk kadınlardan biri ise bugün Gerovital H3 ve Aslavital ürünlerinde bulunan prokain maddesinin yaşlanma karşıtı etkilerini keşfeden Ana Aslan isimli Romanyalı bir bilim insanı. 1952’de dünya üzerindeki ilk Geriatrik Enstitüsü’nü de kuran Ana Aslan’ın hastaları arasında Charles de Gaulle, Charlie Chaplin ve John Kennedy gibi kişiler de bulunuyordu. Her ne kadar Balkanlarda güzellik denilince Arnavut kreminin de hatrı sayılır bir namı olsa da; anti-aging kremin keşfiyle gençlik ve güzellikleri için dünyanın Ana’ya ödeyecekleri borçları çok daha büyük… 

 

Arnavut Kaldırımı

Arnavut ciğeri Arnavutların olmayabilir. Ya da Türkiye dışında bilinmeyebilir. Fakat bu kaldırımlar Arnavutların. Yüzyıllar önce şehirler, asfalt bulunmadan önce birbirinden bağımsız, belirli büyüklüklere sahip taşlarla döşeniyordu. Özellikle Osmanlı’nın Balkanlara açılmasından sonra bu kullanım Avrupaya da ilham oldu. Hem kanalizasyon için hem de yağmur sularının taşların arasından akmasına izin verdiği için Arnavut Kaldırımı adı verilen bu yöntem sık kullanılmaya başlandı. Şimdilerde nostaljik görüntüsü için tercih ediliyor fakat hala en sağlıklı, en çok verim alınan ve söküp çıkarması en kolay sistem.

 

Çevapi

Balkanlar’ın en meşhur yemeklerinden biri olan Çevapi, sosise benzer şekil verilen köftenin, ızgara üzerinde pişirilmesi ile yapılan; Bosna Hersek’e özgü ulusal bir yemektir. Bir rivayete göre; Osmanlı karşıtı isyancıların ızgara üzerinde et parçalarını hızlı ve kolay bir şekilde pişirme ihtiyacından ortaya çıkmıştır. 19. yüzyıldan itibaren Balkanlardaki restoranlarda yanında çiğ soğan ve somun ekmeği ile servis edilen bu yemek, yerli ve turist herkesin vazgeçilmezleri arasındadır. Bütün dünyada Çevapi restoranları görmemiz mümkündür.

Tarhana

Şaşırtıcı değil mi? Tarhana deyip geçmeyin. Tarihin ilk hazır çorbası o. Şüphesiz bugünün gıda devleri hazır çorba fikrini Tarhana’dan aldılar. Kurumuş domates, un ve su. Bu kadar basit. Pişene kadar karıştır. Sonrasında ise içi ısıtan o muhteşem lezzet. Balkanların her noktasında görmeniz mümkün.

 

Dünya’daki İlk Elektrikli Camii

Bosna Hersek’in en önemli camilerinden biri olan 16. yy’da Saraybosna’da inşa edilen Gazi Hüsrev Bey Camii (Begova Dzamija) görsel güzelliğinin ve ihtişamının yanı sıra; 1898’de, Avusturya-Macaristan ilhakı döneminde dünya üzerindeki ilk elektrikli aydınlatma sistemini kullanan cami oldu. Teknolojik gelişmelerden veya etnik çatışmalardan bağımsız olarak, bu gelişme İslam dünyasında da bir ilktir.

 

Alarmlı Saat ve Saat Kulesi

Her iki buluşun atası da Yunanlılar! Dijital saatler modern zamanın buluşları olsalar da, tarihteki ilk çalar saatin mucidi olarak Platon gösteriliyor. Büyük bir su saati üzerinde yer alan entegre bir mekanizma sayesinde, kaynayan suyun ıslık çalma sesi çıkarması şeklinde icat edilen bu buluş; rivayete göre derslerin başlangıç saatini göstermek için kullanılıyordu. 

Bir diğer buluş olan saat kulelerinin ilki ise, M.Ö. 47 yılında Akropolis yakınlarındaki Atina’da inşa edilen Rüzgar Kulesi isimli sekiz adet güneş ve bir adet su saatinden (clepsydra) oluşan saat kulesidir. Hava istasyonu olarak da kullanılan bu saat kulesi, bugün hala Plaka’da bulunmaktadır. Ve bilhassa Osmanlı tarafından Balkanlarda inşa edilen saat kuleleri başta olmak üzere dünya üzerindeki pek çok saat kulesinin atası olmuştur. 

 

Saç Kesme Makinesi

Saç kesmek, tarih boyunca insanlar için temel bir bakım ve güzellik ihtiyacı oldu. 19. yüzyılda Vojvodina’nın bir köyünde, bir domuz yetiştiricisi olan Nikola Bizumić, bir süre sonra hayvan yetiştiriciliğinden sıkılarak bir berberin yanına çıkarak olarak girdi ve bu temel ihtiyaç için berberlik dünyasında bir devrim niteliğinde olan bir buluşa imza attı: Saç Kesme Makinesi 

1855’te Londra’ya taşınan ve çığır açan bu buluşu için yatırımcı bulmakta zorlanmayan Bizumic; saç kesme makinesinin mucidi, zengin bir adam olarak öldü.

Geleneksel yöntemleri kullanarak saç kesmek için harcanan süreyi kısaltan bu buluş, makas ve günümüzdeki traş makinelerinin bir kombinasyonundan oluşuyordu ve günümüzde dünyanın dört bir yanındaki berber dükkanlarında ve salonlarında görülen elektronik traş makinelerinin öncüsü oldu. 

 

Editorial

İzin alınmadan kullanılamaz.