Dizinin beşinci kitabı Balkan Edebiyatının hikaye alanından Romen Hikayeleri Antolojisi’dir. Türkiye’de Balkan Edebiyatına hem yayıncılık açısından hem de çeviri açısından oldukça fazla katkı sunan Yaşar Nabi tarafından hazırlanmış bu eser farklı isimlerin çevirilerini bir araya getirmiştir. Çevirmenleri sıralamak gerekirse: Ayda Düz, Faik Baysal, Gülen Olut, Muzaffer Uyguner, Bingül Gülseven, Turan Çirput, Oktay Akbal, Ender Gürol. Bu değerli çalışma Varlık Yayınları’ndan çıkmıştır ve maalesef ki 1968 yılında tek baskı yapmıştır.

Kitabın en olumsuz yanı, diğer antolojilerden de eksik bir yanı bir önsöze sahip olmamasıdır. Bu tür, yani o bölgenin edebiyatına dair çok fazla çalışma yapılmamış eserlerde önsöz ayrı bir ek niteliğindedir. Çünkü bu önsözde ister istemez antolojinin kapsamı bağlamında tarihsel bir sürece değinilerek antolojide yer almayan yazarlardan da bahsedilir ve böylece antolojinin kapsamını genişletme özelliği mevcuttur. Aynı zamanda antolojide yer alan hikayelerin dönemine dair de ipuçları bulunsbilir. Bu önsöz eksikliği malesef ki antolojinin gelişkinliğini kırmıştır.

Antolojide yer alan isimler 19. Yüzyıldan başlayarak kitabın basıldığı dönemde hala genç sayılabilecek yazarlara kadar uzun bir süreci izlemektedir. Bununla da genel bir Romen hikaye mantığını okuyucuda hissettirebilmek amaçlanmaktadır diyebiliriz. Yazarların biyografileri kısa fakat öz tutulmuş, bir de fotoğrafları eklenmiş. Şaşırtıcı olan ise her yazarın fotoğrafının bulunmuş ve neredeyse aynı tarzda olmasıdır. Çoğu zaman uzun bir dönemi ele alan antolojilerde fotoğraflar farklı yapıda veya seçilen yazarlardan fotoğrafı bulunmayanların olmasından kaynaklı vinyetler yer alır. Fakat bu antolojide durum oldukça net görülmekte ki Romenler fotoğrafa değer vermiş.

Antolojide toplam 17 yazar var ve her yazardan da birer adet hikaye seçilmiş. Çoğunun ismini bu antolojiyi elinize alıp baktığınızda ilk defa duymuş olacaksınız belki de. Fakat biyografilerini okuyarak ve internet üzerinden biraz araştırmayla ne kadar değerli isimler olduklarını görecek ve bu isimlerin çoğunun kendi başlarına Türkçe’de nasıl kitapları olmadığına şaşıp kalacaksınız. Bu isimlerin hepsini saymak zor olsa da aralarından önemli birkaçından bahsedeyim.

Antoloji’de ilk sırada olan Ion Slavici. Kendisi Klasik Romen edebiyatının başlıca temsilcilerindendir. Romanya’da gerçekçi köy edebiyatının yaratıcısı sayılır. Bir başka yazar Mihail Sadoveanu’dur. Antolojide yer alan isimlerden belki de en çok tanınanıdır. Yapıtları 120 cilde yakındır ve öyle bir etkisi vardır ki “Sadoveanu üslubu” şeklinde anılan bir dil yaratmıştır. Bir başka isim de savaş dönemi ön plana çıkan Ion Agîrbiceanu’dur. Devrinde Romen toplumu üzerinde gerçekçi anlatımı ile erdem kavramı üzerinden etki yaratmıştır. Bu isimler gibi dönemlerinin en önemli isimleri ve seçilen öyküleri sizleri bu antolojide beklemekte.

Bu antoloji de önceden yazdığımız antolojiler gibi alanında değerli bir çalışmadır. Her ne kadar önsözden eksik olsa da kapsamlı bir antoloji olması (17 yazar/17 öykü ve 241 sayfa) Romen hikayeciliğini tanımak isteyenler için önemli bir noktada durmakta. Canlı ve dönem açısından farklı tarzlarda yazılmış bu hikayeler sizlere edebi bir zevk sunarken aynı zamanda Romen kültürüne dair izlerle de buluşturacaktır.

Ali İsmail Arı