Zabranjeno Pušenje’yi Başka Dergi’nin 2. sayısında Ezber Bozan Grup olarak biraz anlatmaya çalışmıştım. Onları ezber bozan yapan neydi diye soracak olursanız evvela yeni bir akım yaratmış olmalarını söyleyebilirim. Söylenecek daha pek çok şey var ama bu yeni akımdan kısaca biraz bahsetmek istiyorum.

Novi Primitivizam (Yeni İlkelcilik)

Yeni ilkelcilik öncelikle bir altkültür hareketidir. Absürd bir akım olduğu aşikar ama bir o kadar da gerçeklik barındıran bir akım bu. Daha çok Müzik, Radyo ve TV şovlarını kullanarak kitlelere ulaşan bu akımın kahramanları ve takipçileri kendilerini Yeni İlkeller olarak tanımlarlar.

Yeni romantizm akımının karşısında duran bu akım, absürtlük ve ironiyi aynı potada eriterek müziklerine ve şovlarına yeni bir mizah anlayışı katar. Ele aldıkları karakterler; taşralılar, maden işçileri, mahkûmlar, yeni yetme suçlular gibi halk tarafından pek sevilmeyen karakterlerdir. Saraybosna çıkışlı bu akım Bosna’daki mahalle kültürünü Yugoslavya ekranlarına taşıyordu. İçinde bizden de çok şey bulabileceğimiz bu akım bir nevi mahalle kültürünün Boşnak espri anlayışıyla harmanlanması gibidir.

Türkiye’de Zabranjeno Pušenje’ye benzer bir grup olarak belki Grup Vitamin örnek gösterilebilir ama onlar da teknik olarak yetersiz kalırlar, zira Zabranjeno Pušenje hem edebi hem sanatsal hem de teknik olarak her şeyi bilinçli olarak yapıyordu. Dilini anlamayan biri bile müziğinin kaliteli olduğunu anlardı ki hâlâ da anlar. Yani öyle dalga geçmek için şarkı yapan sahneye çıkan bir grup değildi Z.P.

Az sonra çevirisini yaptığım Zabranjeno Pusenje’nin Zenica Blues şarkısında da zaten göreceksiniz; Şarkıda bir suçlu konuşuyor. Neden düştüm mapus damlarına dercesine haykırıyor, içini döküyor. En azılı suçluların kaldığı Zenica’daki KP DOM hapishanesinden bahsediyor. Tabi bu arada Saraybosnaya yakın bir şehir olan Zenica’ya da sövüyor biraz.


Zenica Blues

Ne zaman Zenica’ya gitsem
5-6 polis peşime takılır
Zalim hakim 12 sene verdi
12 sene! hem de ağır hapis cezası

Bahtım kara, talihsizim
Hakija hatunuma iş oluyordu
Hakija ona dokunuyordu ve bir çakı onun kaderini belirledi
Bunu anlayamazsınız, sayın Hakim

(bu söylediklerim hep nafile!)

Zenica, senin her bir taş parçandan nefret ediyorum
Senin yüzünden hayatımdan nefret ediyorum
Kim KP Dom’da 12 sene boyunca hayatta kalmışsa
O işte gerçek Hacıdır
KP Dom’da 12 sene boyunca hayatta kalabilen
Gerçekten Hacıdır

(Sağol Mujo)

Ne var ki bir şey beni mutlu edebiliyor
Bir gün KP Dom’dan çıkıcam
Ama o Hakija asla mezarından çıkamayacak
Kimse mezarından çıkamaz
Ama Hakija asla mezarından çıkamayacak
Kimse mezarından çıkamaz.

Çeviren: Enes Güler

Zenica Blues

U Zenicu kada podjem ja
prati me pet-sest drotova
okruzni sudija rek’o dvan’est godina
dvan’est godina strogog zatvora

Tuzna je moja sudbina
zenu mi krec’o Hakija
krec’o Hakija, presudila mu cakija
ne razumijes ti to, druze sudija

(Dzaba ja to tebi pricam)

Zenico, mrzim svaki kamen tvoj
zbog tebe ja mrzim zivot svoj
ko prezivi dvan’est godina
u KP domu Zenica
taj je pravi hadzija

(hvala mujo)

Raduje me jedna istina
iz KP doma vraticu se ja
ali Hakija nikad nece sa Bara
sa Bara se niko ne vraca
ali Hakija nikad nece sa Bara
sa Bara se niko ne vraca


Enes Güler